Adhyay 9, Sloka 14 - Srimad Bhagavad Gita | Meaning & Analysis

Chapter 9 • Verse 14

सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः ।
नमस्यन्तश्च मां भक्त्या नित्ययुक्ता उपासते ॥ १४॥

1 अनुवादी लिप्यंतरण

सततम् कीर्तयन्तः माम् यतन्तः च दृढ-व्रताः।
नमस्यन्तः च माम् भक्त्या नित्य-युक्ताः उपासते॥

2 शुद्ध उच्चारण मार्गदर्शन

सततम् कीर्तयन्तः माम् यतन्तः च दृढ-व्रताः।
नमस्यन्तः च माम् भक्त्या नित्य-युक्ताः उपासते।

3 संयुक्त पद / समास-विग्रह

संस्कृत शब्द	हिंदी अर्थ
सततम्	निरन्तर, सदा
कीर्तयन्तः	कीर्तन करते हुए
माम्	मेरा
यतन्तः	प्रयत्न करते हुए
च	और
दृढव्रताः	दृढ़ संकल्प वाले
नमस्यन्तः	नमस्कार करते हुए
भक्त्या	भक्ति से
नित्ययुक्ताः	सदा संयुक्त, निरंतर लगे रहने वाले
उपासते	उपासना करते हैं

4 पंक्तिवार अर्थ

पहली पंक्ति: सदा मेरा कीर्तन करते हुए, प्रयत्नशील और दृढ़ संकल्प वाले。

दूसरी पंक्ति: तथा भक्तिपूर्वक मुझे नमस्कार करते हुए, ये नित्य मुझमें लगे रहने वाले (भक्त) मेरी उपासना करते हैं。

5 श्लोक का पूर्ण अर्थ

श्री भगवान कहते हैं – वे (महात्मा) भक्त निरन्तर मेरे गुणों का कीर्तन करते रहते हैं, (साधना में) प्रयत्नशील रहते हैं और दृढ़ संकल्प वाले हैं। तथा वे भक्तिपूर्वक मुझे नमस्कार करते हैं; इस प्रकार सदा मुझमें लीन रहकर वे मेरी उपासना करते हैं।

6 आध्यात्मिक गहन आंतरिक अर्थ

यह श्लोक भक्ति के व्यावहारिक स्वरूप को चार स्तम्भों में प्रस्तुत करता है: १. सततं कीर्तयन्तः – जप, भजन द्वारा चित्त को स्थिर करना। २. यतन्तश्च दृढव्रताः – साधना में निरंतर प्रयत्न और दृढ़ संकल्प। ३. नमस्यन्तश्च मां भक्त्या – भावपूर्ण प्रणाम; यह अहंकार के विघटन और समर्पण की मुद्रा है। ४. नित्ययुक्ता उपासते – ईश्वर-स्मरण में सतत तद्रूपता। यह भक्ति का चौबीसों घंटे का साधना-सूत्र है।

১ প্রতিবর্ণীকরণ

সততং কীর্তয়ন্তো মাং যতন্তশ্চ দৃঢব্রতাঃ।
নমস্যংতশ্চ মাং ভক্ত্যা নিত্যযুক্তা উপাসতে॥

২ সঠিক উচ্চারণ বিশ্লেষণ

সততম্ কীর্তয়ন্তঃ মাম্ যতন্তঃ চ দৃঢ-ব্রতাঃ।
নমস্যংতঃ চ মাম্ ভক্ত্যা নিত্য-যুক্তাঃ উপাসতে।

৩ যুক্তপদ / সমাস-বিগ্রহ

মূল শব্দ	বাংলা অর্থ
সততম্	নিরন্তর, সর্বদা
কীর্তয়ন্তঃ	কীর্তন করে
মাম্	আমার
যতন্তঃ	যত্ন করে, উদ্যোগী হয়
চ	এবং
দৃঢব্রতাঃ	দৃঢ় সংকল্প যাদের
নমস্যংতঃ	নমস্কার করে
ভক্ত্যা	ভক্তি দ্বারা
নিত্যযুক্তাঃ	সদা যুক্ত, নিরবচ্ছিন্ন লীন থাকেন যারা
উপাসতে	উপাসনা করে

৪ লাইন অনুযায়ী অর্থ

প্রথম পংক্তি: সর্বদা আমার কীর্তন করে, যত্নশীল এবং দৃঢ় সংকল্পবান।

দ্বিতীয় পংক্তি: এবং ভক্তিসহকারে আমাকে নমস্কার করে, এইরূপ সদা আমাতে যুক্ত থাকেন যারা (ভক্তরা) আমার উপাসনা করেন।

৫ শ্লোকের সম্পূর্ণ অর্থ

ভগবান বললেন – সেই (মহাত্মা) ভক্তেরা নিরন্তর আমার গুণের কীর্তন করেন, (সাধনায়) যত্নশীল থাকেন ও দৃঢ় সংকল্পবান হন। এবং তারা ভক্তিসহকারে আমাকে প্রণাম করেন; এভাবে সদা আমাতে লীন হয়ে তারা আমার উপাসনা করেন।

৬ আধ্যাত্মিক গভীর আন্তরিক অর্থ

এই শ্লোকটি ভক্তির ব্যবহারিক রূপকে চারটি স্তম্ভে উপস্থাপন করে: ১. সততং কীর্তয়ন্তঃ – জপ, ভজন দ্বারা চিত্তকে ভগবানের স্মরণে স্থির করা। ২. যতন্তশ্চ দৃঢব্রতাঃ – সাধনায় নিরন্তর প্রচেষ্টা ও দৃঢ় সংকল্প। ৩. নমস্যংতশ্চ মাং ভক্ত্যা – ভাবপূর্ণ প্রণাম; এটি অহংকারের বিলোপ ও সমর্পণের ভঙ্গি। ৪. নিত্যযুক্তা উপাসতে – এই সবের ফল হল 'নিত্যযুক্ত' হওয়া। এটি ভক্তির চব্বিশ ঘণ্টার সাধনা-সূত্র।

1 Transliteration

satataṃ kīrtayanto māṃ yatantaśca dṛḍhavratāḥ |
namasyantaśca māṃ bhaktyā nityayuktā upāsate || 14 ||

2 Pronunciation Guide

satatam kīrtayantaḥ mām yatantaḥ cha dṛḍha-vratāḥ.
namasyantaḥ cha mām bhaktyā nitya-yuktāḥ upāsate.

3 Word Meanings

Sanskrit Term	English Meaning
satatam	Constantly, always
kīrtayantaḥ	Glorifying, singing praises
mām	Me
yatantaḥ	Striving, making efforts
ca	And
dṛḍhavratāḥ	Of firm vows/resolve
namasyantaḥ	Bowing down to
bhaktyā	With devotion
nityayuktāḥ	Perpetually united, ever-steadfast
upāsate	They worship, adore

4 Line-by-Line Meaning

Constantly glorifying Me, striving with earnestness, and firm in their vows,
And bowing down to Me with devotion, they worship Me, ever steadfast and united (with Me).

5 Full Verse Meaning

The Lord says: Always singing My glories, striving with determination, and firm in their vows, these great souls worship Me. They offer obeisance to Me with devotion, remaining ever united with Me in their consciousness.

6 Deep Spiritual Inner Meaning

This verse outlines the comprehensive practice of Bhakti Yoga through four key disciplines: 1. Satataṃ Kīrtayantaḥ – Constant remembrance through chanting and singing divine names. 2. Yatantaśca Dṛḍhavratāḥ – Conscious effort and unwavering resolve. 3. Namasyantaśca Mām Bhaktyā – The act of prostration symbolizes humble surrender. 4. Nityayuktā Upāsate – The culmination: a state of perpetual communion where the mind rests in proximity to God 24/7.