Adhyay 6, Sloka 33 - Srimad Bhagavad Gita | Meaning & Analysis

Chapter 6 • Verse 33

अर्जुन उवाच
योऽयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन ।
एतस्याहं न पश्यामि चञ्चलत्वात्स्थितिं स्थिराम् ॥

1 सुंदर देवनागरी लिप्यंतरण

योऽयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन ।
एतस्याहं न पश्यामि चञ्चलत्वात्स्थितिं स्थिराम् ॥

2 सटीक उच्चारण गाइड

योऽयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन ।
एतस्याहं न पश्यामि चञ्चलत्वात्स्थितिं स्थिराम् ॥

3 संधि-विच्छेद / संयुक्त शब्दार्थ

संस्कृत शब्द	हिंदी अर्थ
योऽयं योगः	यह योग
त्वया प्रोक्तः	जिसे आपने बताया
साम्येन	समानता के भाव से
मधुसूदन	श्रीकृष्ण के प्रति सम्बोधन
एतस्याहं न पश्यामि	मैं इसे नहीं देख पाता
चञ्चलत्वात	चंचल मन के कारण
स्थितिं स्थिराम्	स्थिर स्थिति/धैर्य

4 पंक्ति-दर-पंक्ति अर्थ

हे मधुसूदन! आपने जो योग समानता का ज्ञान बताया है，

मैं उसे अपने चंचल मन के कारण स्थिर रूप में नहीं देख पाता。

5 श्लोक का पूर्ण भावार्थ

अर्जुन कह रहे हैं कि हे कृष्ण， आपने जो योग और समानता का मार्ग बताया है， मैं उसे अपनी चंचल मनोवृत्ति और अस्थिर मन की वजह से पूर्ण रूप से समझ नहीं पा रहा हूँ。

6 गहरा आध्यात्मिक अर्थ

यह श्लोक मन की अस्थिरता और मानव असहजता का परिचय देता है。 अर्जुन अपने चंचल मन के कारण योग के स्थिर और संतुलित अनुभव को नहीं पकड़ पा रहे हैं। आध्यात्मिक दृष्टि से， यह बताता है कि समानता और योग का अनुभव तभी वास्तविक रूप से होता है जब मन शांत और स्थिर हो। यह हमें धैर्य， अभ्यास और मानसिक नियंत्रण की आवश्यकता याद दिलाता है。

১ বাংলা লিপ্যন্তর

যো'য়ং যোগস্ত্বয়া প্রোক্তঃ সাম্যেন মধুসূদন ।
এতস্যাহং ন পশ্যামি চঞ্চলত্বাত্স্থিতিঃ স্থিরাম্ ॥

২ সঠিক উচ্চারণ নির্দেশিকা

যো'য়ং যোগস্ত্বয়া প্রোক্তঃ সাম্যেন মধুসূদন ।
এতস্যাহং ন পশ্যামি চঞ্চলত্বাত্স্থিতিঃ স্থিরাম্ ॥

৩ শব্দার্থ (সন্ধি বিচ্ছেদ)

মূল শব্দ	বাংলা অর্থ
যো'য়ং যোগঃ	এই যোগ
ত্বয়া প্রোক্তঃ	যেটি আপনি বলেছেন
সাম্যেন	সমভাবে
মধুসূদন	শ্রীকৃষ্ণকে সম্বোধন
এতস্যাহং ন পশ্যামি	আমি এটি দেখতে পারি না
চঞ্চলত্বাত	চঞ্চল মনবৃত্তির কারণে
স্থিতিঃ স্থিরাম্	স্থির অবস্থান

৪ পংক্তি অনুসার অর্থ

হে মধুসূদন! আপনি যে যোগের সমতা দেখানোর কথা বলেছেন，

আমি তা আমার চঞ্চল মনের কারণে স্থিরভাবে দেখতে পারছি না。

৫ শ্লোকের পূর্ণ সারমর্ম

অর্জুন বলছেন， হে কৃষ্ণ， আপনি যে যোগ এবং সমতার পথ বলেছেন， আমি তা আমার অস্থির মন ও চঞ্চলতার কারণে পুরোপুরি অনুভব করতে পারছি না।

৬ গভীর আধ্যাত্মিক তাৎপর্য

এই শ্লোকটি মন ও অস্থিরতার প্রকৃতি প্রদর্শন করে। অর্জুন তার চঞ্চল মনের কারণে যোগের স্থির অভিজ্ঞতা ধরতে পারছেন না। আধ্যাত্মিকভাবে， এটি শেখায় যে সত্যিকারের সমতা এবং যোগের অভিজ্ঞতা তখনই সম্ভব， যখন মন শান্ত এবং স্থির হয়। এটি আমাদের মনে করিয়ে দেয় ধৈর্য， চর্চা এবং মানসিক নিয়ন্ত্রণের প্রয়োজন।

1 Transliteration

Yo 'yaṁ yogas tvayā proktaḥ sāmyena madhusūdana ।
Etasyāhaṁ na paśyāmi cañcaltvātsthitiṁ sthirām ॥ 33 ॥

2 Pronunciation Guide

Yo 'yam yogas tvaya proktah samyena madhusudana
Etasya aham na pashyami chanchalatvat sthitim sthiram

3 Word Meanings

Sanskrit Term	English Meaning
Yo 'yam yogah	This yoga
Tvaya proktah	which You have described
Samyena	with equality
Madhusudana	O Krishna
Etasya aham na pashyami	I do not see it
Chanchalatvat	because of the restless mind
Sthitim sthiram	steady state

4 Line-by-Line Meaning

O Madhusudana, the yoga you have described with equality，

I cannot see it steady within me，

due to my restless mind。

5 Full Verse Meaning

Arjuna confesses that the yoga of equality described by Krishna cannot be fully realized by him because of his restless and unsettled mind.

6 Deep Spiritual Meaning

This verse illustrates the restlessness of the mind and human difficulty in sustaining spiritual steadiness. True experience of yoga and equality requires a calm， stable， and disciplined mind. Spiritually， it emphasizes patience， practice， and mental control as prerequisites to realizing the state of supreme yogic equanimity.