Adhyay 10, Sloka 3 - Srimad Bhagavad Gita | Meaning & Analysis

Chapter 10 • Verse 3

यो मामजमनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम् ।
असम्मूढः स मर्त्येषु सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३॥

1 अनुवादी लिप्यंतरण

यः माम् अजम् अनादिम् च वेत्ति लोक-महा-ईश्वरम्।
असम्मूढः सः मर्त्येषु सर्व-पापैः प्रमुच्यते॥

2 शुद्ध उच्चारण मार्गदर्शन

यः माम् अजम् अन-आदिम् च वेत्ति लोक-महा-ईश्वरम्।
असम्मूढः सः मर्त्येषु सर्व-पापैः प्र-मुच्यते।

3 संयुक्त पद / समास-विग्रह

संस्कृत शब्द	हिंदी अर्थ
यः	जो (व्यक्ति)
माम्	मुझको
अजम्	अजन्मा
अनादिम्	अनादि
च	और
वेत्ति	जानता है
लोकमहेश्वरम्	समस्त लोकों का महान ईश्वर
असम्मूढः	मोहरहित
सः	वह
मर्त्येषु	मनुष्यों में
सर्वपापैः	समस्त पापों से
प्रमुच्यते	मुक्त हो जाता है

4 पंक्तिवार अर्थ

पहली पंक्ति: जो मुझे अजन्मा, अनादि और समस्त लोकों के महान ईश्वर के रूप में जानता है。

दूसरी पंक्ति: वह मोहरहित व्यक्ति मनुष्यों में (माना जाता है) और समस्त पापों से मुक्त हो जाता है。

5 श्लोक का पूर्ण अर्थ

श्री भगवान कहते हैं – जो मनुष्य मुझे अजन्मा, अनादि (जिसका कोई आदि नहीं) और सम्पूर्ण लोकों के महान ईश्वर के रूप में जानता है, वह अविवेकशून्य (सच्चा ज्ञानी) मनुष्यों में श्रेष्ठ माना जाता है और वह समस्त पापों से पूर्णतः मुक्त हो जाता है।

6 आध्यात्मिक गहन आंतरिक अर्थ

यह श्लोक सच्चे ज्ञान के तीन लक्षण और उसके फल को प्रकट करता है। सच्चा ज्ञान है भगवान को "अजम्" (अजन्मा) – उत्पत्ति रहित, "अनादिम्" (अनादि) – समय से परे, और "लोकमहेश्वरम्" – समस्त सृष्टि का स्वामी जानना। ऐसा जानने वाला "असम्मूढः" है – उसका मोह नष्ट हो गया है। फलस्वरूप "सर्वपापैः प्रमुच्यते" – उसके समस्त पाप नष्ट हो जाते हैं। यह ज्ञान ही मुक्ति का एकमात्र साधन है।

১ প্রতিবর্ণীকরণ

যো মামজমনাদিং চ বেত্তি লোকমহেশ্বরম্।
অসম্মূঢঃ স মর্ত্যেষু সর্বপাপৈঃ প্রমুচ্যতে॥

২ সঠিক উচ্চারণ বিশ্লেষণ

যঃ মাম্ অজম্ অন-আদিম্ চ বেত্তি লোক-মহা-ঈশ্বরম্।
অসম্মূঢঃ সঃ মর্ত্যেষু সর্ব-পাপৈঃ প্র-মুচ্যতে।

৩ যুক্তপদ / সমাস-বিগ্রহ

মূল শব্দ	বাংলা অর্থ
যঃ	যে (ব্যক্তি)
মাম্	আমাকে
অজম্	অজন্মা
অনাদিম্	অনাদি
চ	এবং
বেত্তি	জানে
লোকমহেশ্বরম্	সমস্ত লোকের মহান ঈশ্বর
অসম্মূঢঃ	মোহরহিত
সঃ	তিনি
মর্ত্যেষু	মনুষ্যদের মধ্যে
সর্বপাপৈঃ	সমস্ত পাপ থেকে
প্রমুচ্যতে	মুক্ত হয়

৪ লাইন অনুযায়ী অর্থ

প্রথম পংক্তি: যে আমাকে অজন্মা, অনাদি এবং সমস্ত লোকের মহান ঈশ্বর রূপে জানে।

দ্বিতীয় পংক্তি: সেই মোহমুক্ত ব্যক্তি মনুষ্যদের মধ্যে (শ্রেষ্ঠ বলে গণ্য হয়) এবং সমস্ত পাপ থেকে মুক্ত হয়।

৫ শ্লোকের সম্পূর্ণ অর্থ

ভগবান বললেন – যে মানুষ আমাকে অজন্মা, অনাদি (যার কোনো আদি নেই) এবং সমগ্র লোকের মহান ঈশ্বর রূপে জানে, সেই অবিবেকশূন্য (সত্য জ্ঞানী) ব্যক্তি মনুষ্যদের মধ্যে শ্রেষ্ঠ বলে গণ্য হয় এবং সে সমস্ত পাপ থেকে সম্পূর্ণরূপে মুক্ত হয়।

৬ আধ্যাত্মিক গভীর আন্তরিক অর্থ

এই শ্লোকটি সত্য জ্ঞানের তিনটি লক্ষণ ও তার ফল প্রকাশ করে। সত্য জ্ঞান হল ভগবানকে "অজম্" (অজন্মা) – উৎপত্তিহীন, "অনাদিম্" (অনাদি) – কালের অতীত, এবং "লোকমহেশ্বরম্" – সমস্ত সৃষ্টির স্বামী বলে জানা। এমনভাবে জানতে পারা ব্যক্তি "অসম্মূঢঃ" – তার মোহ ধ্বংস হয়েছে। ফলস্বরূপ "সর্বপাপৈঃ প্রমুচ্যতে" – তার সমস্ত পাপ নষ্ট হয়। এই জ্ঞানই মুক্তির একমাত্র উপায়।

1 Transliteration

yo māmajamanādiṃ ca vetti lokamaheśvaram |
asammūḍhaḥ sa martyeṣu sarvapāpaiḥ pramucyate || 3 ||

2 Pronunciation Guide

yaḥ mām ajam anādim cha vetti loka-maha-īśvaram.
asammūḍhaḥ saḥ martyeṣhu sarva-pāpaiḥ pra-mucyate.

3 Word Meanings

Sanskrit Term	English Meaning
yaḥ	He who
mām	Me
ajam	Unborn
anādim	Beginningless
ca	And
vetti	Knows
lokamaheśvaram	The Supreme Lord of the worlds
asammūḍhaḥ	Undeluded
saḥ	He
martyeṣu	Among mortals
sarvapāpaiḥ	From all sins
pramucyate	Is liberated

4 Line-by-Line Meaning

He who knows Me as the unborn, the beginningless, and the Supreme Lord of all the worlds,
That undeluded mortal is freed from all sins.

5 Full Verse Meaning

The Lord says: That person who knows Me as unborn, beginningless, and the Supreme Sovereign of all the worlds, is undeluded among mortals and is freed from all sins.

6 Deep Spiritual Inner Meaning

This verse defines true knowledge (Vidyā) and its liberating power. To know God correctly is to recognize His attributes: "Ajam" (Unborn), "Anādim" (Eternal), and "Lokamaheśvaram" (Supreme Controller). Such knowledge dispels the primal ignorance (Moha). Such a knower is "asammūḍhaḥ" – free from delusion. The supreme benefit is liberation from all sins ("sarvapāpaiḥ pramucyate").