Srimad Bhagavad Gita Path Adhyay 1

ॐ श्रीपरमात्मने नमः 

अथ प्रथमोऽध्यायः 

 
धृतराष्ट्र उवाच Adhyay 1 Slok 1 धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः ।

मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय । १ ।

सञ्जय उवाच Adhyay 1 Slok 2 दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा।

आचार्यमुपसङ्गम्य राजा वचनमब्रवीत् । २।

Adhyay 1 Slok 3 पश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम् ।

व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता । ३।

Adhyay 1 Slok 4 अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि।
युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः । ४।

Adhyay 1 Slok 5 धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान् ।
पुरुजित्कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः ।५।

Adhyay 1 Slok 6 युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान्।

सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः । ६ । Adhyay 1 Slok 7 अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम ।

नायका मम सैन्यस्य सञ्ज्ञार्थं तान्ब्रवीमि ते। ७। Adhyay 1 Slok 8 भवान्धीष्पश्च कर्णश्च कृपश्च समितिञ्जयः ।

अश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च। ८ । Adhyay 1 Slok 9 अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः ।

नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः । ९ । Adhyay 1 Slok 10 अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम्।

पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम् । १०। Adhyay 1 Slok 11 अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः ।

भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि। ११ । Adhyay 1 Slok 12 तस्य सञ्जनयन्हर्ष कुरुवृद्धः पितामहः ।

सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्ख दध्मौ प्रतापवान् । १२। Adhyay 1 Slok 13 ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः ।

सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत् । १३। Adhyay 1 Slok 14 ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ ।

माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः । १४। Adhyay 1 Slok 15 पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनञ्जयः ।

पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्ख भीमकर्मा वृकोदरः । १५। Adhyay 1 Slok 16 अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।

नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ । १६ । Adhyay 1 Slok 17 काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः ।

धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः । १७। Adhyay 1 Slok 18 द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते।

सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान्दध्मुः पृथक् पृथक् । १८ । Adhyay 1 Slok 19 स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत् ।

नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन् । १९ । Adhyay 1 Slok 20 अथ व्यवस्थितान्दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान् कपिध्वजः ।

प्रवृत्ते शस्त्रसम्पाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः । २० । हृषीकेशं तदा वाक्यमिदमाह महीपते । अर्जुन उवाच Adhyay 1 Slok 21 सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत। २१ । Adhyay 1 Slok 22 यावदेतान्निरीक्षेऽहं योद्धकामानवस्थितान् ।

कैर्मया सह योद्धव्यमस्मिन्रणसमुद्यमे । २२ । Adhyay 1 Slok 23 योत्स्यमानानवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः ।

धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः । २३ । सञ्जय उवाच Adhyay 1 Slok 24 एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत।

सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम्। २४। Adhyay 1 Slok 25 भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम्।

उवाच पार्थ पश्यैतान् समवेतान्कुरूनिति । २५। Adhyay 1 Slok 26 तत्रापश्यत्स्थितान् पार्थः पितॄनथ पितामहान् ।

आचार्यान्मातुलान्भ्रातॄन्पुत्रान्यौत्रान्सखींस्तथा । २६। Adhyay 1 Slok 27 श्वशुरान् सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि।

तान्समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान्बन्धूनवस्थितान्। २७। कृपया परयाविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत् । अर्जुन उवाच Adhyay 1 Slok 28 दृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम्। २८ । Adhyay 1 Slok 29 सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति ।

वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते। २९। Adhyay 1 Slok 30 गाण्डीवं स्त्रंसते हस्तात्त्वक्चैव परिदह्यते ।

न च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः । ३० । Adhyay 1 Slok 31 निमित्तानि च पश्यामि विपरीतानि केशव।

न च श्रेयोऽनुपश्यामि हत्वा स्वजनमाहवे । ३१। Adhyay 1 Slok 32 न काङ्क्षविजयं कृष्ण न च राज्यं सुखानि च।

किं नो राज्येन गोविन्द किं भोगैर्जीवितेन वा। ३२ । Adhyay 1 Slok33 येषामर्थे काङ्क्षितं नो राज्यं भोगाः सुखानि च।

त इमेऽवस्थिता युद्धे प्राणांस्त्यक्त्वा धनानि च। ३३। Adhyay 1 Slok 34 आचार्याः पितरः पुत्रास्तथैव च पितामहाः ।

मातुलाः श्वशुराः पौत्राः श्यालाः सम्बन्धिनस्तथा। ३४। Adhyay 1 Slok 35 एतान्न हन्तुमिच्छामि घ्नतोऽपि मधुसूदन ।

अपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु महीकृते। ३५। Adhyay 1 Slok 36 निहत्य धार्तराष्ट्रान्नः का प्रीतिः स्याज्ञ्जनार्दन ।

पापमेवाश्रयेदस्मान्हत्वैतानाततायिनः । ३६ । Adhyay 1 Slok 37 तस्मान्नार्हा वयं हन्तुं धार्तराष्ट्रान् स्वबान्धवान् ।

स्वजनं हि कथं हत्वा सुखिनः स्याम माधव। ३७। Adhyay 1 Slok 38 यद्यप्येते न पश्यन्ति लोभोपहतचेतसः ।

कुलक्षयकृतं दोषं मित्रद्रोहे च पातकम्। ३८। Adhyay 1 Slok 39 कथं न ज्ञेयमस्माभिः पापादस्मान्निवर्तितुम् ।

कुलक्षयकृतं दोषं प्रपश्यद्भिर्जनार्दन। ३९ । Adhyay 1 Slok 40 कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः ।

धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नमधर्मोऽभिभवत्युत । ४० । Adhyay 1 Slok 41 अधर्माभिभवात्कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः ।

स्त्रीषु दुष्टासु वाष्र्णेय जायते वर्णसङ्करः । ४१ । Adhyay 1 Slok 42 सङ्करो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च।

पतन्ति पितरो ह्येषां लुप्तपिण्डोदकक्रियाः । ४२ । Adhyay 1 Slok 43 दोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसङ्करकारकैः ।

उत्साद्यन्ते जातिधर्माः कुलधर्माश्च शाश्वताः । ४३ । Adhyay 1 Slok 44 उत्सन्नकुलधर्माणां मनुष्याणां जनार्दन।

नरके ऽनियतं वासो भवतीत्यनुशुश्रुम। ४४। Adhyay 1 Slok 45 अहो बत महत्पापं कर्तुं व्यवसिता वयम्।

यद्राज्यसुखलोभेन हन्तुं स्वजनमुद्यताः । ४५। Adhyay 1 Slok 46 यदि मामप्रतीकारमशस्त्रं शस्त्रपाणयः ।

धार्तराष्ट्रा रणे हन्युस्तन्मे क्षेमतरं भवेत् । ४६ । सञ्जय उवाच Adhyay 1 Slok 47 एवमुक्त्वार्जुनः सङ्ख्ये रथोपस्थ उपाविशत् ।

विसृज्य सशरं चापं शोकसंविग्नमानसः । ४७।
ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्‌गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे 
श्रीकृष्णार्जुनसंवादे आत्मसंयमयोगो नाम प्रथमोऽध्यायः ॥ ६ ॥

========================